DERMATOLOJİ & ESTETİK
Çukurova, Adana
UZM. DR.Nalan KükürtDERMATOLOJİ UZMANIİletişim & randevu

TEDAVİ REHBERİ

Ürtiker (kurdeşen)

Kaşıntılı kabarıklıklarda ürtikerin nedenleri, akut ve kronik türleri, tedavi ve günlük bakım.

Genel bakış

Ciltte aniden ortaya çıkan, yoğun kaşıntıya neden olan ve zaman zaman kaybolup yeniden görülen kabarıklıklar ürtikerin (kurdeşenin) belirtisi olabilir. Her yaşta görülebilen bu cilt reaksiyonu, kısa süreli olabileceği gibi bazı kişilerde haftalarca devam edebilir.

Ürtikerin nedeninin belirlenmesi ve uygun tedavinin planlanması, şikâyetlerin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.

Ürtiker (Kurdeşen) Nedir?

Ürtiker, ciltte genellikle kaşıntılı, kabarık ve farklı boyutlarda kızarıklıklarla kendini gösteren bir deri reaksiyonudur. Halk arasında kurdeşen olarak bilinir.

Ciltteki mast hücrelerinden histamin gibi bazı maddelerin salınması, damarların genişlemesine ve ciltte kabarıklık oluşmasına neden olabilir. Kabarıklıklar vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkabilir ve şekil ya da boyut değiştirebilir.

Ürtiker bulaşıcı değildir. Bazı vakalarda belirgin bir neden saptanamaz.

Ürtikerin Belirtileri Nelerdir?

Kurdeşen belirtileri kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Ciltte aniden ortaya çıkan kabarık döküntüler
  • Yoğun kaşıntı
  • Kızarıklık veya cilt renginde kabarıklıklar
  • Yanma ya da batma hissi
  • Kabarıklıkların vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkması
  • Döküntülerin kaybolup başka bir bölgede yeniden oluşması
  • Bazı durumlarda göz kapakları, dudaklar veya yüz çevresinde şişlik

Ürtikerde tek bir kabarıklık çoğunlukla 24 saat içinde kaybolur. Ancak yeni kabarıklıklar ortaya çıkabilir. Bu nedenle döküntülerin devam etmesi, aynı kabarıklığın sürekli kaldığı anlamına gelmeyebilir.

Ürtiker Neden Olur?

Ürtikerin birçok farklı tetikleyicisi olabilir. Bazı kişilerde neden kolayca belirlenirken bazılarında yapılan değerlendirmelere rağmen kesin bir neden bulunamayabilir.

Alerjik reaksiyonlar

Bazı gıdalar, ilaçlar, böcek sokmaları veya lateks gibi maddeler ürtikeri tetikleyebilir. Ancak her ürtiker vakası alerjiye bağlı değildir.

Enfeksiyonlar

Özellikle bazı viral enfeksiyonlar, bağışıklık sisteminin verdiği yanıt üzerinden kurdeşen oluşumuna yol açabilir.

Fiziksel etkenler

Soğuk, sıcak, terleme, egzersiz, güneş ışığı, cilde uygulanan basınç veya sürtünme bazı ürtiker türlerini tetikleyebilir.

İlaçlar

Bazı ağrı kesiciler ve diğer ilaçlar ürtiker belirtilerine neden olabilir veya mevcut şikâyetleri artırabilir. İlaç kullanımıyla ilişkili döküntüler hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Kronik spontan ürtiker

Bazı kişilerde ürtiker, belirgin bir dış tetikleyici olmadan tekrarlayabilir. Bu durum altı hafta veya daha uzun süre devam ediyorsa kronik ürtiker olarak değerlendirilir.

Kronik spontan ürtikerde her zaman belirli bir alerjen bulunması gerekmez. Bu nedenle gelişigüzel gıda kısıtlamaları yerine kişiye özel değerlendirme önemlidir.

Akut ve Kronik Ürtiker Arasındaki Fark Nedir?

Akut ürtiker: Belirtilerin toplamda altı haftadan kısa sürdüğü durumdur. Birkaç saat veya gün içinde gerileyebilir.

Kronik ürtiker: Kabarıklıkların tekrarladığı ya da belirtilerin altı hafta veya daha uzun süre devam ettiği durumdur. Kronik ürtikerin nedenini belirlemek her zaman mümkün olmayabilir.

Bu ayrım, tanı ve tedavi planının oluşturulmasında önemlidir.

Ürtiker Nasıl Teşhis Edilir?

Ürtiker tanısı çoğunlukla hastanın öyküsü ve dermatolojik muayene ile konulur. Değerlendirme sırasında şu bilgiler önem taşır:

  • Döküntülerin ne zaman başladığı ve ne sıklıkla tekrarlandığı
  • Her bir kabarıklığın ne kadar süre kaldığı
  • Kullanılan ilaçlar ve yakın zamanda geçirilen enfeksiyonlar
  • Gıdalarla veya çevresel etkenlerle olası ilişkiler
  • Soğuk, sıcak, egzersiz veya basınç gibi tetikleyicilerin bulunup bulunmadığı
  • Dudak veya göz çevresinde şişlik gibi eşlik eden belirtiler

Her hastada kapsamlı alerji testi yapılması gerekmez. Kan testleri ve diğer incelemeler, hastanın öyküsüne ve muayene bulgularına göre planlanır.

Kabarıklıkların aynı noktada 24 saatten uzun kalması, ağrı veya yanma yapması ya da geriledikten sonra morarma bırakması durumunda ürtiker dışında başka hastalıklar da değerlendirilmelidir.

Ürtiker Tedavisi Nasıl Yapılır?

Ürtiker tedavisinin amacı kaşıntıyı azaltmak, yeni kabarıklıkların oluşmasını kontrol etmek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi, ürtikerin türüne ve belirtilerin şiddetine göre planlanır.

Antihistaminik ilaçlar

İkinci kuşak H1 antihistaminikler, ürtiker tedavisinde sıklıkla kullanılan ilaçlardır. Kaşıntı ve kabarıklıkların kontrolüne yardımcı olabilir. İlacın türü ve dozu hekim tarafından belirlenmelidir.

Tetikleyicilerden kaçınma

Kişide ürtikeri tetiklediği gösterilen bir etken varsa mümkün olduğunca bundan kaçınmak faydalı olabilir. Ancak kesin bir ilişki olmadan çok sayıda gıdayı beslenmeden çıkarmak önerilmez.

Kronik ürtikerde ileri tedaviler

Antihistaminiklerle yeterli kontrol sağlanamayan kronik ürtiker vakalarında dermatoloji hekimi farklı tedavi seçeneklerini değerlendirebilir. Uygun hastalarda omalizumab gibi biyolojik tedaviler veya seçilmiş durumlarda başka ilaçlar gündeme gelebilir. Bu tedaviler hekim gözetiminde uygulanmalıdır.

Tedaviye rağmen devam eden belirtilerde ilaçların gelişigüzel artırılması veya değiştirilmesi yerine yeniden değerlendirme yapılması önemlidir.

Ürtiker Evde Nasıl Hafifletilebilir?

Hafif şikâyetlerde bazı önlemler rahatlama sağlayabilir:

  • Kaşımaktan ve cildi sert şekilde ovalamaktan kaçının.
  • Kaşıntılı bölgelere kısa süreli serin kompres uygulayın.
  • Çok sıcak duşlardan kaçının.
  • Cildi tahriş etmeyen, parfümsüz temizleyiciler tercih edin.
  • Dar ve cildi sürten kıyafetler yerine rahat kıyafetler giyin.
  • Belirtilerin başladığı zamanı, kullanılan ilaçları ve olası tetikleyicileri not edin.

Bu önlemler tıbbi değerlendirmenin ve gerekli tedavinin yerine geçmez.

Ürtikerde ne zaman destek alınmalı?

Ürtiker vakalarının çoğu ciddi bir soruna yol açmadan gerileyebilir. Bununla birlikte bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

Dudak, dil, ağız veya boğazda ani şişme; nefes almada ya da yutkunmada güçlük; bayılacak gibi olma veya belirgin baş dönmesi gelişirse derhal 112’yi arayın. Bu belirtiler ciddi bir alerjik reaksiyonun işareti olabilir.

Ürtiker Ne Zaman Dermatoloji Uzmanına Başvurmayı Gerektirir?

Kurdeşen sık tekrarlıyorsa, altı haftadan uzun sürüyorsa, geniş vücut alanlarını etkiliyorsa veya günlük yaşamı ve uykuyu olumsuz etkiliyorsa dermatoloji değerlendirmesi önerilir.

Doğru tanı, gereksiz tetkik ve kısıtlamaların önüne geçmeye; uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olur.

Ürtiker bulaşıcı mıdır?

Hayır. Ürtikerin kendisi bulaşıcı değildir. Ancak bazı enfeksiyonlar ürtikeri tetikleyebilir.

Kurdeşen kaç günde geçer?

Akut ürtiker birkaç saat veya gün içinde gerileyebilir. Bazı vakalarda belirtiler daha uzun sürebilir. Tek bir kabarıklığın genellikle 24 saat içinde kaybolması, yeni kabarıklıkların oluşmayacağı anlamına gelmez.

Ürtiker alerji testiyle anlaşılır mı?

Her zaman değil. Ürtikerin nedeni klinik değerlendirmeyle araştırılır. Alerji testleri, hastanın öyküsü belirli bir alerjik tetikleyiciyi düşündürüyorsa planlanabilir.

Stres kurdeşene neden olur mu?

Stres bazı kişilerde belirtileri tetikleyebilir veya mevcut şikâyetleri artırabilir. Ancak ürtikerin tek nedeni olarak kabul edilmemelidir.

Kronik ürtiker tamamen geçer mi?

Kronik ürtikerin seyri kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde zamanla gerileme görülürken bazılarında daha uzun süreli tedavi gerekebilir. Uygun tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı, uygulamaya uygunluk ve tedavi planı hekim muayenesiyle belirlenir.

İLETİŞİM & RANDEVU

Size özel bir başlangıç.

İletişim bilgileri

Son içerik düzenlemesi: . Site editörüyle iletişim: 0533 773 12 32.

İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gerekir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.